Burenbond

Mei 2014

Burenbond is een werkwijze ontwikkeld voor mensen die niet (meer) beschikken over een eigen netwerk. Voor mensen voor wie het dagelijks leven een aaneenrijging is van allemaal lege zondagen. Burenbond stelt zich tot doel om samen met deze mensen en een vrijwilliger van de Burenbond op zoek te gaan naar nieuwe buren, naar naasten.

Naar een omgeving waarin ‘samen’ de opgave is, waarin mensen aan elkaar verbonden worden met als doel elkaar te ondersteunen, het dagelijks leven mede vorm te geven. Burenbond werkt vanuit de gedachte dat eenzaamheid niet op te lossen is dan alleen maar door de betreffende zelf en dat die daarbij een steuntje in de rug kan gebruiken van een vrijwilliger. Burenbond werkt vanuit de gedachte dat uiteindelijk ‘goede buren’ mede een bijdrage kunnen leveren aan het welbevinden van de hulpvrager.

Werkwijze

Op verzoek van huisarts, maatschappelijk dienstverlener of wijkverpleegkundige maar ook op verzoek van familie, vrienden of mantelzorg en nadat de betreffende hulpvrager daarmee heeft ingestemd, komt de medewerker van de Burenbond langs. Samen met de hulpvrager gaat de medewerker in kaart brengen wat de vragen zijn en wat een mogelijke aanpak kan zijn.De medewerker van Burenbond is een:

Luisterend oor

Een organisator

En een koppelaar

Een luisterend oor

Een Burenbonder heeft de tijd om samen met de hulpvrager in kaart te brengen wat er moet gebeuren om het dagelijks leven weer op de rails te krijgen. Een Burenbonder is een dienstverlener pur sang die weet waar haar grenzen liggen en die weet dat uiteindelijk eenzaamheid niet opgelost kan worden dan door de betreffende zelf.

Een Burenbonder is “geen loket”, geen doorverwijzer, geen ketenregisseur. Een Burenbonder ondersteunt mensen in het ontwerpen en ontwikkelen van hun eigen dagelijks leven. Een Burenbonder is een ‘eigenaardige’ combinatie van individuele dienstverlening en (collectieve) organisator.

Een Burenbonder weet dat zij er vol “in” gaat maar dat zij er ook weer ‘uit’ moet omdat zij weet dat een vrijwilliger, een maatje, een goed, tijdelijk, surrogaat is voor echte Buren.

Een organisator

Een Burenbonder werkt vanuit een team met maximaal 12 collega’s. Zij is een teamplayer met een specifieke rol binnen het team.

Deze teams werken zelfstandig, organiseren hun eigen contacten, zijn bereikbaar op hun eigen mobiele nummer en hebben ergens in de buurt een uitvalsbasis.

Het team heeft geen specialisme maar is breed inzetbaar; niet de ziekte of handicap of organisatie is bepalend maar de vraag van de hulpvrager, omgeving of hulpverlener.

Naast organisator is een Burenbonder ook een…

Koppelaar

Een Burenbonder weet mensen en organisaties te vinden en te binden. Zij is uitstekend op de hoogte van alles wat groeit en bloeit in de wijk. De sociale kaart is belangrijk maar het gaat verder dan dat. Een Burenbonder kent de ‘Mierenpaadjes’, weet de weggetjes die mensen zelf ontwikkelen, kent de kleine, private initiatieven die mensen als ‘goede buren’ ontwikkelen. Een Burenbonder kan mensen en activiteiten aan elkaar koppelen of weet mensen zelf aan te zetten tot een collectieve aanpak.

Een Burenbonder werkt op het snijvlak van individueel (dienstverlening) en collectief(gezamenlijk initiatief). Een Burenbonder is een breier, een punniker die voortborduurt op kleine ideeën en initiatieven en die inzet voor mensen die de draad van het dagelijks leven weer moeten vormgeven.

 

De betekenis van de buurt

Maart 2012

Geschreven voor Buurtzorg en Buurtdiensten

 

De buurt

Je zou kunnen zeggen dat de buurt een wijze van samen leven is naast vele andere vormen van samen leven.

Werk, vrije tijd, virtueel , allen zijn locaties waar het dagelijks leven wordt vorm gegeven. De buurt dat zijn je buren, die zijn er gewoon , je moet er mee leven, of je nu wilt of niet, het zijn ‘vertrouwde vreemden’. Je kan ze ontlopen of koesteren maar dat heb je niet altijd in de hand. De buurt is nabuurschap en nabijheid, dat is onoverkomelijk, warm en soms problematisch.

De buurt is altijd verbonden met je eigen plek, de buurt vormt een onderdeel van je plek, je huis. De buurt, daar moet je (bijna) altijd doorheen om ergens anders te komen, de stad of het dorp of het ommeland. Je hebt daar zo je vertrouwde weggetjes voor, je eigen gebruiken. De buurt is de overgang van het intieme, je eigen huis, je plek, naar het vreemde, de stad. De buurt is vertrouwdheid of het geleidelijk of plotseling ontbreken daarvan, soms kan je de buurt kiezen soms heb je geen keuze maar heb je het maar te accepteren. De buurt is ook een plek waar voorzieningen (kunnen) zijn die het dagelijks leven vergemakkelijken,de buurt kan sterk veranderen of al jaren hetzelfde zijn. Voorzieningen kunnen verdwijnen Het is druk in de buurt! De buurt is een onderwerp geworden waar veel beleid op wordt gemaakt. Wonen,welzijn zorg, woonservicewijken, zo lang mogelijk blijven wonen in eigen buurt, wijkveiligheidsplannen,achter de voordeur, vogelaarwijken, brede school, sociale cohesie noem het maar op…hele boekenkasten vol. Je kan hele dagen besteden aan het bijwonen van overleggen, symposia en dergelijk over de buurt. Daar waar vroeger de kerk, de politiek, de vakbond samenbindende instituties waren waar mensen elkaar konden ontmoeten en waar gezamenlijk werd gestreden voor de goede zaak wordt nu de buurt vaak gezien als mogelijkheid om mensen weer met elkaar in contact te brengen. Dat heet dan het bevorderen van sociale cohesie, het bevorderen van verbindingen tussen mensen. Vaak wordt dan gesteld dat het ontbreken van sociale cohesie de oorzaak is dat mensen elkaar niet meer zien laat staan elkaar willen helpen.

Voor ons blijft de buurt één van die plekken waar het dagelijks leven vorm krijgt. Hoe ziet dat dagelijks leven van cliënten van Buurtzorg&Buurtdiensten eruit? Welke betekenis heeft de buurt voor hun dagelijks leven. Wat kan en moet een medewerker van Buurtzorg en Buurtdiensten daarmee?

 

De zorg

Als je ziek bent dan wordt allereerst  de relatie met jezelf verstoord met je eigen lijf, met de familie en vrienden om je heen, met de buitenwereld. Het dagelijks leven wordt, al dan niet tijdelijk, erg klein. Je zou kunnen zeggen dat er een aantal dagelijkse werkelijkheden vervallen (werk,vrije tijd). Als je langdurig of chronisch ziek bent,of een ziekte hebt die het  voorportaal tot de dood is, bijvoorbeeld dementie, dan is de kwaliteit van de relaties van groot belang om in het dagelijks bestaan een waardig leven te kunnen leiden!

Goede zorg is zorg die bijdraagt aan herstel van de relatie. Slechte zorg verbreekt de verbinding door het op  te knippen in allerlei deeltaken en daaraan gekoppelde personen. Dit is wat de afgelopen 20 jaar is gebeurt in het kader van marktwerking en efficiënter werken. Buurtzorg en Buurtdiensten is een antwoord op dit zogenaamde efficiënte denken en probeert door haar werkwijze de relatie te herstellen. Daarom heet het  Buurt-zorg en Buurt-diensten

De medewerkers van Buurtzorg en Buurtdiensten proberen als het ware een Thuis te maken en omdat de wereld, als je ziekt bent erg klein is, speelt dit Thuis maken zich vaak af in de buurt,  wijk of dorp. Het is niet voor niets dat uit onderzoek blijkt  dat de mensen die het meest gebruik maken van de buurt kleine kinderen, moeders met kleine kinderen en ouderen (en dan echt oud) zijn.

Een Thuismaken, is wat anders als Thuiszorg. Een thuis maken is geen ziekenhuisverplaatste zorg en het is ook geen instellingsverplaatste zorg uit de bossen.[i] Eigenlijk hebben we er geen goed Nederlands woord voor maar wij omschrijven het vaak als community care. Wij noemen het hier maar Thuismaken of zoals onze zuiderburen het zo mooi zeggen ‘het organiseren van nabijheid’.

Het is in deze nabijheid waarin de Buurt van Buurtzorg en Buurtdiensten vorm krijgt. De Buurt staat dan voor een vorm van nabuurschap en nabijheid die het mensen mogelijk maakt hun dagelijks leven vorm te geven, de draad weer op te pakken, langzamerhand de actieradius te vergroten maar ook is de Buurt een bron van lokale ‘ruilverhoudingen’, ik verzorg je poes zo af en toe en jij veegt mijn stoepje als het teveel heeft gesneeuwd. (zie bijvoorbeeld http://zorgruil.ning.com/). Het vormgeven aan deze nabijheid aan dit nabuurschap is belangrijk omdat voor veel cliënten geld dat ze zo lang mogelijk zelfstandig thuis willen blijven wonen en dat het beleid hier ook driftig op in speelt.

Buurt&Zorg;de zorg van nabijheid en nabuurschap

Eigenlijk zou je kunnen zeggen dat het niet zozeer om de wijk en buurt gaat maar veeleer om de organisatie van nabijheid en nabuurschap in het dagelijks leven. Het gaat dan niet zozeer over buurtgerichte zorg maar over gerichte zorg en dienstverlening.

Buurtzorg&Buurtdiensten zijn door hun werkwijze al een organisatie van de nabijheid.

 

 

 

 

 

 

 

 

 



[i] Uit allerlei onderzoek komt naar voren dat de vermaatschappelijking van de zorg, d.w.z. de zorg voor verstandelijk en psychisch gehandicapten die vroeger in de bossen woonden maar uiterst moeizaam op gang komt omdat het van instellingszorg in de bossen instellingszorg in de wijken is geworden.

 

Jeugdzorg in de Buurt

2012

Afgelopen maandag was ik aanwezig bij een presentatie over familie netwerkberaad in Alkmaar samen met het team Jeugdzorg in de Buurt…en ik moet bekennen…ik was zwaar onder de indruk. De passie waarmee het gebracht werd, het geloof dat deze werkwijze de gezinnen in hun kracht zet…en de overtuiging dat professionals dat kunnen begeleiden en in feite henzelf ook in hun kracht zet (dit i.t.t. de eigen kracht conferenties die eigenlijk vinden dat professionals dit niet kunnen/mogen/willen) maakte deze bijeenkomst voor mij een topper!

Maar ook om een andere reden sloeg het bij mij aan en veroorzaakte vormen van kortsluiting in mijn hersenpan, oftewel stof tot nadenken.

 

Het experiment Jeugdzorg in de Buurt (laat ik ook eens gaan afkorten…JIB dus!) wil toetsen of de werkwijze die bij Buurtzorg is ontwikkeld van toepassing is in de Jeugdzorg, onder welke condities en met welke varianten, afwijkingen of nieuwe uitvindingen.

Heel simpel gezegd komt JIB erop neer dat we de cliënt meer in hun eigen kracht willen zetten, dat we het gezin gebruik willen laten maken van alle natuurlijke netwerken.

Dat we daarvoor een professional nodig hebben die dat mogelijk maakt en die de vrije ruimte creëert om, zonder een overmaat aan bureaucratie en regelzucht, nabijheid te organiseren.

Dat, om die vrij ruimte goed te benutten, mensen met elkaar moeten samenwerken in kleine teams met verschillende competenties en vaardigheden. We noemen dit dan de organisatie van Nabijheid die vervolgens een soort geografische vertaling krijgt in gebieden (wijken, buurten, dorpen en plattelandsgebieden).

Dat we vervolgens willen dat de moeder organisaties faciliterend zijn voor deze werkwijze en in feite alle ‘narigheid’ (beleidsgereutel, cijfergeneuzel en registratiedrukte) afvangen. Of, positiever geformuleerd…organisaties die optimaal gebruik maakt van de kracht van de uitvoerend professional ten einde zo goed mogelijk te kunnen werken aan oplossingen voor gezinnen in problemen…en daarmee is de cirkel dan weer rond!

 

Net zoals we  geloven in de kracht van de cliënt die zijn eigen oplossingen kan organiseren geloven we ook in de kracht van de professional die zijn eigen oplossingen kan organiseren. Net zoals die cliënt ook last heeft van die professional die hem behandeld als een onmondige en onbekwame burger heeft ook die professional last van de wijze waarop hij (soms/vaak/meestal) behandeld wordt in zijn organisatie.

Zo scheppen we met zijn allen een ‘onbeholpen samenleving’[i]

In het Familie netwerkberaad worden expliciet een aantal kernbegrippen genoemd die van toepassing zijn op de werkwijze.

Met hetzelfde gemak zou je deze begrippen ook van toepassing kunnen laten zijn op de uitvoerend professional en de organisatie waarin deze werkt.

De centrale begrippen van Familie netwerkberaad zijn hieronder benoemd en er is aan elk begrip een centrale omschrijving toegevoegd uit het handboek[ii], schakel nu je zoek en vervang toets is en zeg voor familie= professional en/of organisatie

Empowerment;

“De familie (professional) als een expert is het uitgangspunt om het gezin een echte kans te geven eigen beslissingen te nemen samen met de mensen die voor hen belangrijk zijn”.

Activeren;

“Een professional (organisatie) neemt niet het probleem over van het gezin (professional), maar biedt kansen en handvatten om zelf oplossingen te zoeken, te vinden en uit te voeren”.

Respect;

“De essentie van (zelf)respect is dat mensen (professionals) eigen keuzes mogen maken. In erkenning klinkt wederkerigheid door, maar dan moet de een oog hebben en zich bewust zijn van de krachten van de ander”.

Motiveren

“Een tekort aan motivatie is een uitdaging voor de vaardigheden van een professional (organisatie) en niet een fout die de gezinsleden (het team) verweten kan worden. De professional (organisatie) zoekt aansluiting bij het gezin en start met het motiveren van gezinsleden (teamleden) voor de verandering die zij zelf wensen te realiseren.”

Veiligheid

 

En…..last but not least Vertrouwen.

 

 



[i] Lees hiervoor “De onbeholpen samenleving, burgerschap aan het begin van de 21ste eeuw; Evelien Tonkens, Menno hurenkamp, Nicis/UAP 2011

[ii] Sociale netwerkstrategieën; netwerkverkenning en analyse Familinetwerkberaad, samenwerken in gezinsteams Noord Holland; Riet Portengen 2010