De toekomst van de WMO

De WMO wil participatie van burgers bevorderen en een ondersteuning bieden voor mensen die dat echt nodig hebben. Buurtdiensten ondersteunt deze visie en wil graag meewerken aan experimenten die de zelfstandigheid en zelfredzaamheid van mensen versterkt.
Veel gemeenten moeten op korte termijn bezuinigen op de WMO. Zij denken dit o.a. te kunnen realiseren door burgers meer verantwoordelijkheid te laten nemen voor hun eigen dagelijkse bestaan en door professionals in de zorg meer te wijzen op het zorgvuldig gebruiken van de indicatie.
Op de middellange en lange termijn moet volgens de gemeenten het systeem van de WMO en de huishoudelijke zorg in het bijzonder op de schop met de uitdrukkelijke wens dat mensen die de zorg echt nodig hebben daar ook gebruik van kunnen blijven maken.
Deze notitie is gemaakt voor een aantal gemeenten en probeert een antwoord te formuleren op deze uitdaging voor de toekomst.

Uitgangspunten

De voorstellen die hier worden gedaan zijn gebaseerd op een aantal uitgangspunten.
Door de overgang van de WWB, de ondersteunende begeleiding en de jeugdzorg naar de gemeente liggen er vele kansen om een basis pakket aan diensten te ontwikkelen die voor een ieder toegankelijk zijn. Uitgangspunt daarbij is dat niet de sector, het categorale beleid uitgangspunt is, maar het dagelijks leven van kwetsbare mensen in wijken.
Huishoudelijk hulp die nu valt on der de noemer HH1 vraagt niet om overheidsbemoeienis. Het is een dienst die in principe door mensen zelf geregeld kan worden (en in het overgrote deel ook al gebeurt).
Buurtdiensten is een voorstander van het Belgische systeem dat in principe de verantwoordelijkheid legt bij de cliënt voor het verwerven van HH hulp. Hierbij kunnen bepaalde categorieën cliënten (65 plussers, gehandicapten, ouders met gehandicapte kinderen) gebruik maken van vouchers. Cliënten die hun weg niet kunnen vinden kunnen geholpen worden. (zie http://www.dienstencheques-rva.be
Daarnaast wil Buurtdiensten een herstel van een aantal basale functies in de zorg voor kwetsbare mensen. Het belangrijkst aspect is de combinatie van huishouden en begeleiding. De basisgedachte hierbij is dat ‘schoon, heel en veilig’ in huis (zorg rond het huishouden) de stap naar buiten vergemakkelijkt (begeleiding).

Plan van aanpak

Dit plan van aanpak valt in tweedelen uit een:

  • Deel 1: Ontwikkeling van een wijkdienstencoöperatie voor eenvoudige diensten
  • Deel 2: Introductie van de zorgvoucher, privatisering van de hh1, ontwikkeling van zorg rond het huishouden

Deel 1

Wijkdiensten coöperatie van eenvoudige diensten

Looptijd 1 jaar
De oprichters van Buurtdiensten hebben aan de wieg gestaan van Woonzorgservice in de wijk www.wzsw.nl. Dit initiatief is ontwikkeld in Tilburg en Breda en wordt nu uitgerold over 10 gemeenten in Brabant. Buurtdiensten wil dit model in gemeente verder introduceren onder de naam Buurthulp en koppelen aan Buurtdiensten en Buurtzorg.
Het basisprincipe van Buurthulp is eenvoudig; Het verbinden van eenvoudige persoonlijke,enkelvoudige dienstverlening aan huis en in de buurt aan doelstellingen van participatie en werkgelegenheidsbeleid.
Waar Buurthulp een brede laagdrempelige (informele) voorziening is voor persoonlijke, enkelvoudige dienstverlening in de wijk aan de ene kant en mogelijkheden biedt tot het vergroten van de participatiemogelijkheden (vrijwilligerswerk en arbeidsintegratie) aan de andere kant, richt Buurtdiensten& Buurtzorg zich voornamelijk op het wijkgericht inzetten van de professionele WMO/AWBZ dienstverlening.

Buurthulp medewerkers zijn mensen die komen uit een situatie waarin zij geen werk hadden. Buurthulp biedt deze mensen de mogelijkheid om te re-integreren middels kleinschalige, buurtgerichte enkelvoudige dienstverlening aan huis. Mensen werken zowel vrijwillig als met behoud van uitkering. Ook kan Buurthulp ingezet worden voor laaggeletterden en in het kader van inburgering. Daarnaast biedt Buurthulp ook de mogelijkheid van stageplaatsen. De basis gedachte hierachter is dat voor mensen die komen uit een situatie van werkloosheid het vaak ingewikkeld en een brug te ver is om professioneel in te stromen in de thuiszorg. Buurthulp is de eerste stap tot carrière in de zorg.
In Brabant waar het project oorspronkelijk is ontwikkeld is het werven en inzetten van medewerkers gekoppeld aan een aparte opleiding woonzorgservicemedewerker die door het ROC is ontwikkeld.

Het model is eenvoudig en ziet er als volgt uit


In deze gedachte is de basis in elke wijk Buurthulp. De wijk is zowel vindplaats voor arbeidskracht als vindplaats voor de vraag. Er gaat een sterke preventieve werking vanuit. Naarmate Buurthulp beter functioneert zal er minder vraag zijn in de rest van de piramide.
Gekoppeld aan opleidingsmogelijkheden biedt Buurthulp een ideale bron voor werving van personeel voor Buurtdiensten en uiteindelijk voor Buurtzorg/Thuiszorg (wijkziekenverzorgende).
Er ontstaat op deze manier een mogelijkheid van een doorgaande leerlijn VMBO/ROC/HBO.

In het volgende model wordt inzicht gegeven wat doel, functie en relatie tussen de verschillende onderdelen is.

 


Voucher

De diensten die in Tilburg worden geboden zijn bedoeld voor ouderen. Mensen kunnen daarvoor bij de gemeente één voucher kopen (dienstencheque) ter waarde van 5 euro. Elke voucher geeft recht op een keer diensten. Voor elke nieuwe ronde moeten er nieuwe cheques aangevraagd worden. De gemeente geeft op deze wijze ook vorm aan haar minima beleid.

Organisatie

De kracht van alle drie is kleinschaligheid en nabijheid, persoonlijke benadering en vertrouwde gezichten. Ervaring leert dat klanten hierdoor minder gebruik maken van zorg en dienstverlening.

Buurthulp kan alleen maar georganiseerd worden in samenspraak met lokale partijen. Buurtdiensten kan desgevraagd de expertise inbrengen. Buurtdiensten is tevens afnemer van mensen die ‘carrière’ willen maken in de zorg.

Conclusie

Een sluitende keten van zorg en dienstverlening wordt door deze werkwijze georganiseerd. Er zijn nog vele varianten denkbaar op dit thema. De basisgedachte is echter dat ervaring leert dat het voor mensen die al een tijd werkloos zijn het moeilijk is om in te stromen in de zorg. Buurthulp is als het ware een voorportaal waarbij het mes aan meerdere kanten snijd.
Allereerste wordt vorm gegeven aan de (informele) niet geïndiceerde dienstenstructuur in een wijk.
Mensen met afstand tot de arbeidsmarkt wordt de mogelijkheid geboden om kleinschalig (beschermd) hernieuwd kennis te maken met werk.
Zorgorganisaties krijgen de mogelijkheid om instroom van nieuwe medewerkers te realiseren.
Gemeenten krijgen de mogelijkheid om vorm te geven aan hun re-integratie beleid en aan het minimabeleid.

De coöperatie

De coöperatie biedt de mogelijkheid om het belang van leden (zorggebruikers, buurtbewoners) te bundelen en te koppelen aan bijvoorbeeld de inzet van diensten en dienstverleners. Deze diensten kunnen verder gaan dan de diensten aan huis maar kunnen ook betrekking hebben op veiligheid,beheer, groenonderhoud e.d.

Deel 2

Introductie van de zorgvoucher, privatisering van de hh1

Looptijd 2 jaar

Buurtzorg/Buurtdiensten is van mening dat HH1, zeg maar de platte schoonmaak, geen bemoeienis van de overheid vraagt. Wij zijn een groot voorstander van het Belgische systeem van dienstencheques. Een variant hiervan wordt ontwikkeld in Breda en Tilburg onder de noemer alfa cheque. Aan deze laatste kleven ook grote nadelen als het gaat over thema’s als continuïteit en kwaliteit.
Om deze nadelen te ondervangen zijn wij voorstander om het systeem in te voegen in een wijkcoöperatie. Deze coöperatie heeft zowel de mogelijkheid om mensen in dienst te nemen als de mogelijkheid om zzp‘ers te organiseren op kwaliteit en continuïteit.

Taken van de coöperatie zijn dan:

  • Werving en selectie van zzp’ers in de huishouding.
  • Koppeling van vraag een aanbod rond eenvoudige diensten en huishoudelijke zorg.
  • Zorg dragen voor continuïteit.
  • Zorg dragen voor borging van de kwaliteit.
  • Ondersteunen van mensen die niet in staat zijn zelf een aanvraag te doen.
  • Verstreken van vouchers, verrichten van indicaties voor deze vouchers.

Gekoppeld aan de introductie aan deze werkwijze wordt zorg rond het huishouden voor kwetsbare mensen verder ontwikkeld.

Zorg rond het huishouden

Tegelijkertijd met de privatisering van de HH1 vindt er een nadere invulling plaats van de zorg rond het huishouden voor kwetsbare mensen. Er wordt een koppeling aangebracht tussen huishoudelijk zorg en begeleiding vanuit de basisgedachte dat als mensen het huishouden op orde hebben zij ook kunnen toekomen aan het op orde brengen van het dagelijkse leven buitenshuis.